Kıyas; iki öncül, bir sonuçtan oluşur.
Öncül sayısı ikiden büyükse “zincirleme kıyas” adını alır.
İki öncül ve bir sonuçtan oluşan kıyasa “klasik” ya da “kategorik” kıyas denir.
Şöyle bir örnek verebiliriz:
- Öncül (Büyük Öncül de denir.): Bütün insanlar ölümlüdür.
- Öncül (Küçük): Habil bir insandır.
Sonuç: O hâlde Habil ölümlüdür.
Burada (biri büyük, biri küçük olmak üzere) iki öncül ve sonuç var.
Zincirleme kıyas olsaydı şöyle olurdu:
- Öncül (Büyük): Bütün canlılar ölümlüdür.
- Öncül (Ara Öncül): Bütün memeliler canlıdır.
- Öncül (Ara): Bütün insanlar memelidir.
- Öncül (Küçük): Habil bir insandır.
Sonuç: O hâlde Habil ölümlüdür.
Bakın, burada dört öncül ve sonuç var. Bu yüzden buna “zincirleme” kıyas diyoruz.