Klasik ve Zincirleme Kıyas

Kıyas; iki öncül, bir sonuçtan oluşur.

Öncül sayısı ikiden büyükse “zincirleme kıyas” adını alır.

İki öncül ve bir sonuçtan oluşan kıyasa “klasik” ya da “kategorik” kıyas denir.

Şöyle bir örnek verebiliriz:

  1. Öncül (Büyük Öncül de denir.): Bütün insanlar ölümlüdür.
  2. Öncül (Küçük): Habil bir insandır.
    Sonuç: O hâlde Habil ölümlüdür.

Burada (biri büyük, biri küçük olmak üzere) iki öncül ve sonuç var.

Zincirleme kıyas olsaydı şöyle olurdu:

  1. Öncül (Büyük): Bütün canlılar ölümlüdür.
  2. Öncül (Ara Öncül): Bütün memeliler canlıdır.
  3. Öncül (Ara): Bütün insanlar memelidir.
  4. Öncül (Küçük): Habil bir insandır.
    Sonuç: O hâlde Habil ölümlüdür.

Bakın, burada dört öncül ve sonuç var. Bu yüzden buna “zincirleme” kıyas diyoruz.