SeP demek tümel olumsuz demek. E ile gösteriyoruz. Mesela “Hiçbir insan kanatlı değildir.” tümel olumsuz bir önerme. SeP’i tersine döndürürsek (obversion) SaP’ olur. SeP’i döndürürsek (conversion) PeS olur. SeP’i önce döndürüp sonra tersine döndürürsek sırasıyla PeS ve PaS’ olur. SeP’i önce tersine döndürüp sonra döndürürsek sırasıyla SaP’ ve P’iS olur. SeP’i önce tersine döndürüp sonra döndürüp sonra tersine döndürürsek sırasıyla SaP’, P’iS ve P’oS’ olur.
SeP’i tersine döndürürsek (obversion) neden SaP’ olur? Önermenin niceliği tümel, niceliğe dokunmuyoruz. Niteliği olumsuz, tersine döndürmek için olumlu yapmalıyız: SaP. Şimdi de yüklemi değillemeliyiz: SaP’. Tersine döndürmede niteliği değiştiriyoruz ve yüklemi (P, predicate) değilliyoruz.
SeP’i döndürürsek (conversion) neden PeS olur? Conversion işleminde, E ve I önermelerinde, önermenin niteliği ve niceliği değişmiyordu. Yani tümel ise tümel, tikel ise tikel; olumlu ise olumlu, olumsuz ise olumsuz olarak kalıyordu. O hâlde, değişen şey ne? Önermenin öznesi ve yüklemi yer değiştiriyor: S(özne)eP(yüklem) ise P(yüklem)eS(özne). SeP: “Hiçbir insan kanatlı değildir.” ise PeS: “Hiçbir kanatlı, insan değildir.”
SeP’i önce döndürüp sonra tersine döndürürsek sırasıyla PeS ve PaS’ olur. Neden? Önce döndürelim. Döndürmek (conversion) için özne ve yüklem yer değiştirmeli: PeS. Şimdi, PeS önermesini tersine döndürelim (obversion). Tersine döndürme için önermenin niteliğini değiştirip yüklemini değillememiz gerekiyor. Niteliğini değiştirirsek PaS olur. Yüklemini değillersek PaS’ önermesine ulaşırız.
SeP’i önce tersine döndürüp sonra döndürürsek sırasıyla SaP’ ve P’iS olur. Neden? Sıra sıra gidelim. Tersine döndürme (obversion) işlemi için niteliği değiştirip yüklemi değilliyoruz. SaP’ önermesine ulaştık. Şimdi, özne ve yüklemin yerini değiştirerek döndürme (conversion) işlemi yapalım. Bu sayede P’iS önermesine ulaştık. Unutmayın, SaP döndürülürken niceliği de değişir. Aksi takdirde doğruluk değerini koruyamayız ve mantık hatası olur.
SeP’i önce tersine döndürüp (obversion) sonra döndürüp (conversion) sonra tersine döndürürsek sırasıyla SaP’, P’iS ve P’oS’ olur. Neden? Tersine döndürme için niteliği değiştirip yüklemi değilleyelim. Ulaştığımız SaP’ önermesinin özne ve yüklemini yer değiştirelim ve mantık hatası yapmamak için niceliğini değiştirelim. Ulaştığımız P’iS önermesinin de niteliğini değiştirip yüklemini değillersek P’oS’ önermesine ulaşmış oluruz.
