“Bütün insanlar ölümlüdür.” (A, SaP ya da tümel olumlu) tersine döndürülürse (obversion) SeP’ olur: “Hiçbir insan ölümsüz değildir.” Eş deyişle, “Hiçbir insan ölümlü olmayan değildir.” “Bütün insanlar ölümlüdür.” (SaP) döndürülürse (conversion) PiS olur: “Bazı ölümlüler insandır.” Bu da tersine döndürülürse PoS’ olur: “Bazı ölümlüler insan olmayan değildir.” SaP önermesinin tersine döndürülmesi SeP’ döndürülürse P’eS olur: “Hiçbir ölümlü olmayan insan değildir.” SaP önermesinin tersine döndürülmesi ile elde edilmiş SeP’ önermesinin döndürülmesi ile elde edilen P’eS önermesinin tersine döndürülmesi P’aS’ olur: “Her ölümlü olmayan, insan olmayandır.”
“Bütün insanlar ölümlüdür.” (A, SaP ya da tümel olumlu) tersine döndürülürse (obversion) neden SeP’ olur? Çünkü tersine döndürme yaparken önermenin niceliğine (tümel ya da tikel oluşuna) dokunmadan yalnızca niteliğini (olumlu ya da olumsuz oluşunu) değiştiriyoruz ve yüklemin değilini alıyoruz. A, tümel olumlu olduğu için tersine döndürüldüğünde de (obversion) yine tümel ama olumsuz olan E hâlini alır. Özne (S) ve yüklem (P) yerlerini koruyarak önerme SeP biçimini alır, sonra yüklemin değili alınarak SeP’ önermesi elde edilir.
“Bütün insanlar ölümlüdür.” (SaP) döndürülürse (conversion) neden PiS olur? Döndürmede ne yapıyorduk? Özne ve yüklemi yer değiştiriyorduk. Bu işlem sırasında doğruluk değerini koruyabilmek adına niceliği değiştireceğiz. Konu tümel olumsuz (SeP ya da E) ya da tikel olumlu (SiP ya da I) olsaydı nicelik değişmeyecekti ama dikkat edin, bizim önermemiz tümel olumlu (SaP ya da A). Bu yüzden, nicelik tümel olumludan tikel olumluya daralacak. O da şöyle olur: “Bazı ölümlüler insandır.” Önermemiz artık PiS oldu, tikel olumlu; özne ve yüklemin yeri değişti ama SaP’a özel olarak nicelik de değişti.
“Bütün insanlar ölümlüdür.” önermesi döndürülürse (conversion) PiS olur: “Bazı ölümlüler insandır.” Bu, döndürülmüş önerme tersine döndürülürse (obversion) ne olur? Niceliği aynı kalacak, niteliği değişecek ve yüklemi değillenecek. O hâlde PoS’ olur: “Bazı ölümlüler insan olmayan değildir.”
SaP önermesinin tersine döndürülmesi SeP’ döndürülürse neden P’eS olur? SaP önermesi niceliği aynı kalarak, niteliği değiştirilerek ve yüklemi değillenerek tersine döndürülürse SeP’ olur: SaP “Bütün insanlar ölümlüdür.” ise SeP’ “Hiçbir insan ölümlü olmayan değildir.” Şimdi bunu döndürüp P’eS elde edelim. Dikkat ederseniz tersine döndürüp demedim, burada döndürmeden (conversion) bahsediyoruz. Yani özne ve yüklem yer değiştirecek, nicelik (tümel ya da tikel) ve nitelik (olumlu ya da olumsuz) değişmeyecek: “Hiçbir ölümlü olmayan insan değildir.” Bu sayede, önce SaP önermesini tersine döndürdük, sonra elde ettiğimiz önermeyi döndürerek P’eS önermesine gelmiş olduk.
SaP önermesinin tersine döndürülmesi ile elde edilmiş SeP’ önermesinin döndürülmesi ile elde edilen P’eS önermesinin tersine döndürülmesi neden P’aS’ olur? Sıra sıra gidelim. SaP önermesini tersine döndürmek (obversion) için niteliğini değiştirmeli ve yüklemini değillemeliyiz: SeP’. SeP’ önermesini döndürmek için (conversion) özne (S, subject) ve yüklemin (P, predicate) yerini değiştirmeliyiz: P’eS. Şimdi, tersine döndürmek için niteliğini değiştirip yüklemini değillemeliyiz: P’aS’. Şimdi sıralayalım: “Bütün insanlar ölümlüdür.”, “Hiçbir insan ölümlü olmayan değildir.”, “Hiçbir ölümlü olmayan insan değildir.”, “Bütün ölümlü olmayanlar insan olmayandır.”
